Categorie archief: Problemen

Vervangen of vastzetten losse stempen

Mochten de stempennen van uw instrument in de loop van de tijd los zijn komen te zitten doordat het gat waar de pen in zit uitgesleten is, met snelle ontstemming tot gevolg, dan zijn er 5 mogelijkheden om dit tegen te gaan:

  • De makkelijkste manier is om de pen iets dieper in het stemblok te slaan. Dit kan soms al zeer effectief zijn. Voorwaarde is dat er ruimte is tussen het stemblok en de windingen van de snaar.
  • De tweede mogelijkheid is het vervangen van de pen voor een maatje dikker. Let erop dat u echt maar 1 maatje dikker neemt. Als de nieuwe pen te dik is komt deze zo vast te zitten dat draaien onmogelijk is. Diktevolgorde in mm: 6,60 – 6,75 – 6,90 – 7,00 – 7,10 – 7,15 – 7,20 – 7,25 – 7,30 7,35 – 7,50 – 7,65 – 7,75.
  • Derde mogelijkheid: pen eruit, stempenplug erin en oude pen er weer in.
  • Vierde: pen eruit, gat vullen met epoxy, gat boren en pen er weer in. Dit is wel een klus voor iemand met ervaring en het is wel erg grof geschut.
  • Vijfde mogelijkheid: pin tightener gebruiken. Dit kan alleen door de pianostemmer gedaan worden. Hierbij leg je de piano op zijn rug en spuit het middel bij de pen in het hout waardoor het hout uitzet.

BELANGRIJK: methode 2,3 en 4 hebben bij oude snaren tot gevolg dat deze door het ontspannen en weer op spanning brengen breken. Ik heb het dan over besnaringen vóór ca. 1970 en het betreft meestal de snaren met koperwinding.

Er is wel verschil tussen een pen waarvan het gat uitgesleten is en die waarvan het gat uitgezakt is. Bij de laatste is het gat eigenlijk onherstelbaar beschadigd. Zie voor foto’s elders bij mijn artikelen.

Moderator, ook wel studiepedaal genoemd

Een moderator, ook wel studiepedaal genoemd, is bedoeld om de klank van de piano extreem te dempen. Om dit te bereiken wordt er door een pedaal in te drukken of een handel over te halen een lap vilt tussen de hamers en de snaren geschoven.  Het geluid klinkt nu zeer gedempt. Het speelt niet zo heel erg prettig maar om te kunnen studeren zonder uw buren te belasten is het ideaal. Als de moderator in de fabriek al wordt gemonteerd is er meestal een derde pedaal aanwezig. Wordt hij later ingebouwd, dan wordt hij met een handel bediend.

De moderator is ook als zelfinbouwpakket verkrijgbaar. De montage is niet supermakkelijk maar voor de beetje handige klussenman of -vrouw prima te doen. Kijk hier voor een montagehandleiding.

Moderator bij een Seiler

Moderator bij een Seiler

Hamer slaat tegen moderatorvilt

Hamer slaat tegen moderatorvilt

Moderatorpedaal

Moderatorpedaal

Moderatorhandel

Moderatorhandel

Piano geluidsoverlast

De piano en de vleugel zorgen op twee manieren voor geluidsoverdracht naar aangrenzende ruimtes:

  1. door contact met de vloer. De geluidstrillingen gaan door de poten/wielen en verplaatsen zich via de bodem naar de ruimtes (of woningen) ernaast.
  2. Door trillingen via de wanden. De trillingen die door de zangbodem worden geproduceerd brengen via de lucht de wand in beweging. Bij de piano is dat aan de achterkant, bij de vleugel aan de onder- en bovenkant. Zeker bij hoogbouw waar de wanden doorlopen naar de boven- of onderburen is dit niet te verwaarlozen.

Mocht u het geluid willen dempen, dan moeten er dus dempende onderzetters onder de poten en geluidabsorberende platen achter de piano. Bij de vleugel is dat laatste lastiger. Soms wordt er een dik tapijt onder de vleugel gelegd. Ook zijn er speciale matten verkrijgbaar.

Mocht uw piano of vleugel op een zwevende parket- of laminaatvloer of op een kurken vloer staan dan zullen dempende onderzetters niet veel zoden meer aan de dijk zetten.

Moderator of studiepedaal

Een zeer degelijke oplossing is de montage van een zogenaamde moderator, ook wel studiepedaal genoemd. Dit is een lap vilt die u middels een handel tussen de hamers en de snaren kunt schuiven. Hierdoor wordt het geluid extreem gedempt. Enige nadeel is dat het geluid erg verandert.
Een moderator is als zelfmontagepakket in de webshop te verkrijgen. Laten inbouwen kost algauw 60,- tot 85,- euro exclusief materiaal! Een duidelijke handleiding is op deze website te zien.




Kapot hamervilt

Het gebeurt niet zo vaak maar af en toe tref ik een piano met losgesprongen hamervilt. De toon klinkt dof en krachteloos. De oplossing is een nieuwe hamerkop.

Losgesprongen hamervilt

Losgesprongen hamervilt

Gescheurde kam

Bij het beoordelen van een piano is het ook van belang de staat van de kam goed in de gate te houden. Een gescheurde kam zorgt voor een slechte trillingsoverdracht naar de zangbodem en dus klinken de betreffende tonen erg slecht. Ook kunnen de gescheurde delen van de kam gaan rammelen. Bovendien is de stemming van die snaren erg instabiel.

Een gescheurde kam betekent bij goedkope piano meestal het einde van de piano daar restauratie erg duur is.

Gescheurde kam

Gescheurde kam

Gebroken hamersteel repareren

Mocht het gebeuren dat de steel van de hamer breekt en het breukvlak is erg groot (dus niet haaks op de nerf) dan is het mogelijk dat te repareren. Ga als volgt te werk:

  • kijk of de stukken nog mooi in elkaar passen. Vooral NIET schuren. Passen ze niet dan is repareren geen optie maar moet de complete steel vervangen worden.
  • Smeer één breukvlak in met vislijm of beenderlijm (zie webshop) en druk de stukken tegen elkaar.
  • Smeer nu ook de steel bij het breukvlak in met lijm en wikkel daar zeer strak touw omheen zodat de breukvlakken goed tegen elkaar gedrukt worden. Het touw moet doordrenkt zijn met lijm dus eventueel nog wat lijm eroverheen smeren.
  • 24 uur laten uitharden.

Gerepareerde hamersteel

Gerepareerde hamersteel

Gemengde snaren? Opletten!

Als u een piano aanschaft waarbij een aantal snaren vervangen zijn (zie foto onder), ga er dan maar vanuit dat de rest ook erg kwetsbaar is. Zeker als u de piano op originele toonhoogte wilt (a=440 Hz) is de kans dat er meer gaan breken erg groot.

Snaren oud en nieuw

Enkele snaren zijn duidelijk (slordig) vervangen. Oppassen dus.

Yamaha’s mankement

Yamaha maakt kwalitatief voortreffelijke piano’s en vleugels. Ik persoonlijk ben nog geen slechte Yamaha tegengekomen.

Er is echter één mankement dat voorkomt, en dan eigenlijk alleen bij piano’s uit de jaren ‘70 en ‘80: gebroken kapseldraad. Blijkbaar is de kwaliteit van het draad niet optimaal. Ik kom regelmatig piano’s tegen waarbij alle 88 draadjes gebroken zijn.

Je merkt het aan twee dingen: het snel repeteren van een toon is vrijwel onmogelijk en bij zacht spelen gaan de hamers ‘pappelen’, oftewel, de hamer slaat meerdere keren tegen de snaar bij het indrukken van de toets. Dat laatste komt omdat de hamer tegen de snaar aan blijft liggen en niet door een veertje aan het kapseldraad wordt teruggetrokken.

Gebroken kapseldraad

Gebroken kapseldraad

Pappelen

Met pappelen bedoelen we dat de hamer bij het indrukken van de toets meerdere keren tegen de snaar slaat doordat de opstoter niet onder de hamernoot uitkomt. Dit is een zeer onaangenaam gehoor en gevoel. De oorzaak is slijtage maar het komt ook voor bij piano’s van een paar jaar oud die nog ingespeeld moesten worden.

Je hoort het doordat je meerdere keren dezelfde toon hoort, heel snel achter elkaar, als je de toets niet te hard indrukt. Hierdoor dooft de klank van de toon snel uit. Het is met name goed hoorbaar bij zacht spelen.

En je voelt het door de terugslag van de toets.

Pappelen is eenvoudig te verhelpen door het mechaniek opnieuw af te regelen.

 

Piano snel ontstemd

Als uw piano na een stembeurt snel ontstemd raakt kan dat diverse oorzaken hebben.

  1. De klimatologische omstandigheden, en dus de relatieve luchtvochtigheid (RLV) zijn kort na de stembeurt sterk veranderd. Strenge vorst bijvoorbeeld zorgt voor een droge lucht. Verplaatsing van de piano kan ook gevolgen hebben. ‘s Nachts kachel uit zorgt ook voor ontstemming.
  2. De piano is erg gevoelig voor korte veranderingen in RLV. Dit verschilt per merk. Yamaha is bijvoorbeeld uitermate stabiel.
  3. De stempennen van de piano zitten erg los. Dit komt vaak voor bij oude instrumenten (bouwjaar rond 1900).
  4. Piano of vleugel staat op de tocht of tegen koude buitenmuur.
  5. Snaar zit niet goed op de kam.
  6. En het kan ook aan de stemmer liggen. Hij/zij stemt met veel duw en trekwerk aan de stemhamer i.p.v. de pennen daadwerkelijk te draaien of maakt alleen gebruik van het torderend vermogen van de stempennen. Weliswaar kun je een piano hiermee tijdelijk op stemming brengen maar door de natuurlijke ontstemming van ca. 1 Hz/jaar zal dit steeds moeilijker zijn en een steeds snellere ontstemming ten gevolge hebben. Op deze manier gestemde  piano’s die ik voor mijn kiezen krijg zijn vaak nieuwe (aziatische) piano’s daar bij deze instrumenten de pennen nog tamelijk vast zitten en de stemmer geen extra moeite wilde doen voor een stabiele stemming.